الشيخ عباس القمي ( مترجم : علامه شعرانى )
494
نفس المهموم ( دمع السجوم ) ( فارسي )
چهار پسر و دو دختر داشت و قول اول مشهورتر است . اما ذكر جاويد و نسل فرخندهء او از على اوسط زين العابدين به روزگار ماند نه از ديگر فرزندان انتهى . ( 1 ) مؤلف گويد : شمارهء اولاد آن حضرت را گفت و نام بعضى را نبرد چون كه از چهار دختر سه دختر ياد كرد و ابن خشّاب گفت : او را شش پسر آمد و سه دختر ؛ على اكبر با پدر به شهادت رسيد و على اوسط امام سيد العابدين عليه السّلام و على اصغر و محمد و عبد الله شهيد و جعفر و زينب و سكينه و فاطمه . و حافظ عبد العزيز بن اخضر جنابذى گويد : فرزندان حسين بن على عليهما السّلام شش پسرند و دو دختر ؛ على اكبر كه با پدرش كشته شد و على اصغر و عبد الله و جعفر و سكينه و فاطمه . و نسل حسين عليه السّلام از على اصغر يعنى امام زين العابدين باقى ماند و مادر او امّ ولد بود و او بهترين مردم زمانه بود . و زهرى گفت : من هاشمى به از او نديدم . صاحب كشف الغمّه گفت : حافظ عبد العزيز على اكبر و على اصغر را بر شمرد و على اوسط را از قلم بينداخت و به قول صحيح آن حضرت سه فرزند على نام داشت چنان كه كمال الدين گفت . و زين العابدين علىّ اوسط است و تفاوت ميان قول كمال الدين و قول حافظ چهار تن است انتهى كلام على بن عيسى . ( 2 ) مؤلف گويد : در نام مادر امام زين العابدين عليه السّلام ميان اهل حديث و سير خلاف است . سبط ابن جوزى گفت : مادرش امّ ولد بود . و ابن قتيبه گويد : كنيزكى سديه بود او را غزاله يا سلامه مىگفتند . و از كامل مبرّد نقل است كه : نام مادر على بن الحسين سلامه بود از فرزندان يزد گرد و نسب او معروف است و از زنان نيك بود . و بعضى گويند : او خوله و بعضى سلامه يا سلافه يا برّه گفتند . و در ارشاد گويد : مادرش شاه زنان دختر يزد جرد بن شهريار بن كسرى است و گويند : نام او شهربانو است . و امير المؤمنين عليه السّلام حريث بن جابر حنفى را ولايت ناحيهاى از نواحى مشرق داد و او دو دختر يزد جرد بن شهريار بن كسرى را براى امير المؤمنين عليه السّلام فرستاد و آن حضرت يكى را كه شاه زنان بود به فرزندش حسين عليه السّلام بخشيد و از او زين العابدين متولّد گشت و ديگرى را به محمد بن ابى بكر داد و از او قاسم متولّد شد پس قاسم و امام زين العابدين پسر خاله بودند . ( 3 ) مؤلف گويد : احتمال قوى مىدهم كه اسم اصلى او سلافه بود و به سلامه تصحيف گشت يا بالعكس . و شاه زنان لقب است و شهربانويه نامى است كه امير المؤمنين عليه السّلام او را بدان ناميد .